Een drempel nemen

Door Wouter Zuurbier,

We kennen allemaal de drempel zoals omschreven in de 'Van Dale': 'een onder dwarsstuk van een deurkozijn'. Er zit blijkbaar iets 'dwars', er is een markering tussen twee ruimtes die in de Nederlandse taal op verschillende manieren terug komt. Zo kennen we uitdrukkingen als
'drempelvrees', 'drempelverlaging' en 'iemand over de drempel heen helpen'. En we zeggen allemaal wel eens: 'Die komt niet over mijn drempel!' Het woord drempel heeft in deze zegswijzen een overdrachtelijke, symbolische betekenis, die lijkt samen te hangen met
het geloof aan drempelgeesten en oeroude overgangsriten.

In vroegere tijden heerste er, met name op het platteland, een bijgeloof dat de duivel onder de drempel van elk huis zou wonen. Het was daarom taboe om bij het in- of uitgaan van een woning op de drempel te stappen,dit zou namelijk de duivel wekken en zodoende ongeluk brengen. Uit dit bijgeloof stamt ook het gebruik dat een bruidegom zijn bruid over de
drempel van het huis tilt.

Over die drempel stappen doen we nooit eerst met de linkervoet! Om die reden was er bij de huisdeur vroeger altijd een knecht aanwezig die hierop toezag, hij adviseerde gasten om met de rechter voet als eerste over de drempel te gaan. In Engeland wordt de huisknecht die open doet misschien om deze reden nog steeds 'footman' genoemd.

Geef in de meeste landen van de voormalige Sovjet-Unie zeker geen hand of kus als je over de drempel gaat. Volgens het lokale bijgeloof, dat teruggrijpt op heel oude overleveringen, brengt dit namelijk ongeluk. Dat doet daar dus ook echt niemand. Bij begroeting of afscheid geven Russen elkaar nooit de hand over de drempel. De drempel van een huis vormt de grens tussen binnen en buiten, tussen veiligheid en gevaar. De opvatting dat het onheil brengt als men zich tussen twee ruimten bevindt is daar nog alom aanwezig. Daarom worden bezoekers eerst naar binnen gehaald en dan pas begroet. Ook andere belangrijke handelingen mogen niet op de drempel plaatsvinden. Zo wordt er dus niets aan de deur gekocht.

Terug naar mijn beginvraag, waarom er zulke hoge drempels zijn in China. Ook in China moet men altijd over de drempel heen stappen, en nooit op de drempel gaan staan. Op een hoge drempel doe je dat niet snel, je stapt er over heen. Je maakt bewust de stap - anders struikel je en dat brengt ongeluk - van de ene naar de andere ruimte. En op dat moment beslis je of je werkelijk van de ene naar de andere ruimte gaat en heb je de verantwoordelijkheid om de andere ruimte niet te vervuilen met verkeerde gedachten of intenties. Omgekeerd kun je zelf waarnemen of de ruimte die je wilt betreden wel zuiver genoeg is voor jou. Net als in ScandinaviĆ« maken de Chinezen die op het platteland wonen hun drempels extra hoog, niet alleen als bescherming tegen kleine dieren die niet in
het huis mogen komen of tegen wateroverlast, maar ook tegen het ongeluk.

Blijkbaar is er volop (bij)geloof aan drempels verbonden. Al dit bijgeloof berust op angst en vrees, letterlijk drempelvrees, dat rampspoed en onheil over de drempel het huis binnenkomen. Daarom zie je in verschillende culturen bij de deur een amulet, symbool of lichtje hangen dat het kwaad buiten de deur moet houden.

Als biografisch coach ben ik erg gecharmeerd van de drempels die tussen onze levensfasen liggen. Vroeger was het duidelijker gemarkeerd wanneer je in een volgende levens- of ontwikkelingsfase terecht kwam. Zo kende men in vele culturen een markering in de vorm van een inwijdingsritueel. Bijvoorbeeld van kind naar volwassene; je moest daartoe een drempel over, waarbij je iets achterliet en je je iets moest verwerven. Dit principe zie je terug in het ontwikkelingsmodel van Joseph Campbell; 'De reis van de Held'. De stap naar een volgende fase in je ontwikkeling vraagt vooral moed, en daarnaast is er vaak een mentor of voorwerp dat je helpt. Ik ga hier nu niet verder op in maar het is mijn beeld van een
drempel, de drempel tot persoonlijke ontwikkeling. Het beeld van de Chinese hoge drempel helpt mij met bewustzijn zuiver te blijven, iedere keer weer in deze fysieke wereld.

Terug naar overzicht